اقتصاد جهانی در سالهای اخیر به سمت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر حرکت کرده است. اما واقعیت این است که نفت و گاز همچنان ستون اصلی اقتصاد جهان محسوب میشوند. تحولات ماههای اخیر نشان داد که هرگونه اختلال در عرضه انرژی میتواند به سرعت بر قیمت کالاها، نرخ تورم، هزینه حملونقل و رشد اقتصادی کشورها اثر بگذارد. گزارشهای بینالمللی نیز تأکید میکنند که تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه همچنان یکی از مهمترین ریسکهای پیشروی اقتصاد جهانی است.
در این میان، ایران یکی از مهمترین بازیگران معادلات انرژی جهان به شمار میرود. برخورداری از ذخایر عظیم نفت و گاز، موقعیت راهبردی در منطقه خلیج فارس و قرار گرفتن در مجاورت مسیرهای اصلی انتقال انرژی، سبب شده است که تحولات مرتبط با ایران همواره مورد توجه بازارهای جهانی باشد.
اهمیت ایران :
اما اهمیت ایران تنها در حجم ذخایر انرژی خلاصه نمیشود. جهان امروز در حال تجربه یک گذار بزرگ انرژی است. گذاری که در آن امنیت عرضه، تنوع منابع و پایداری زنجیره تأمین بیش از گذشته اهمیت یافتهاند. در چنین شرایطی کشورهایی که توانایی تأمین پایدار انرژی و مشارکت در پروژههای منطقهای را داشته باشند، از مزیت اقتصادی و سیاسی بیشتری برخوردار خواهند شد.
از سوی دیگر، افزایش سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی، مراکز داده و صنایع پیشرفته، تقاضای جهانی برای انرژی را در سالهای آینده افزایش خواهد داد. صندوق بینالمللی پول نیز رشد سرمایهگذاریهای فناورانه را یکی از عوامل اصلی حفظ رشد اقتصاد جهانی میداند.
برای ایران، این روند فرصتی مهم ایجاد میکند. توسعه صنایع پاییندستی نفت و گاز، گسترش زنجیره ارزش پتروشیمی، تولید محصولات با فناوری بالاتر و افزایش صادرات خدمات فنی و مهندسی میتواند ارزش افزودهای بسیار بیشتر از صادرات خام ایجاد کند. در واقع، آینده اقتصاد انرژی دیگر صرفاً به استخراج منابع وابسته نیست. بلکه به میزان دانش، فناوری و بهرهوری بهکاررفته در تبدیل این منابع به محصولات رقابتی بستگی دارد.
شرایط فعلی اقتصاد جهانی نشان میدهد که امنیت انرژی و امنیت اقتصادی بیش از هر زمان دیگری به یکدیگر گره خوردهاند. کشوری که بتواند انرژی را با فناوری، نوآوری و تولید صنعتی پیوند بزند، سهم بیشتری از ثروت جهانی را به دست خواهد آورد. ایران نیز با تکیه بر ظرفیتهای گسترده انرژی و موقعیت ژئوپلیتیکی خود، همچنان میتواند یکی از بازیگران اثرگذار در معادلات اقتصادی جهان باقی بماند؛ مشروط بر آنکه مزیت منابع را به مزیت بهرهوری و نوآوری تبدیل کند.
منابع :
گزارشهای ۲۰۲۶ صندوق بینالمللی پول (IMF)، بانک جهانی (World Bank) و تحلیلهای اقتصادی اخیر درباره تأثیر تحولات خاورمیانه بر رشد اقتصاد جهانی.
همچنین بخوانید : برنده پنهان تنشهای میان ایران و آمریکا؛ چگونه چین از بازآرایی بازار انرژی جهان سود برد؟!
