مونا مشهدی رجبی| گروه بین‌المللی مطالعات مس اخیرا گزارشی در مورد وضعیت بازار مس در دنیا و اصلی‌ترین عواملی که می‌تواند در سال ۲۰۱۸ میلادی این بازار را تحت تاثیر قرار دهد، ارایه داده است. طبق این گزارش تولید مس در  معادن دنیا در سال ۲۰۱۷ میلادی ۱.۵ درصد کاهش پیدا کرده بود که دلیل آن تحولات منفی در کشورهای بزرگ تولید کننده از جمله شیلی بوده است  ولی انتظار می رود در سال ۲۰۱۸ میلادی  تولید در معادن  دنیا  با رشد همراه شود .  متوسط نرخ رشد تولید مس در معادن دنیا  در سال ۲۰۱۸ برابر با ۳ درصد و در سال ۲۰۱۹ میلادی بالغ بر ۳.۱ درصد پیش بینی شده است.

 اما دلیل رشد تولید مس در معادن جهان در سال ۲۰۱۸ میلادی چیست و چه فاکتورهایی در این مسیر اثر گذار بوده اند؟

گروه بین‌المللی مطالعات مس در گزارش اخیر خود نوشت که یک دلیل مهم برای افزایش حجم تولید، رشد تولید در کشورهای شیلی و اندونزی و پایان یافتن بحران در معادن این کشورها است.اگرچه آغاز به کار دوباره معادن مس در زامبیا بعد از تعطیلی موقتی آنها و راه‌اندازی پروژه‌های تازه تولید مس در این کشور هم عامل بسیار اثر گذاری بوده است.

از طرف دیگر در سال ۲۰۱۸ میلادی تولید مس تصفیه شده در دنیا هم با رشد همراه خواهد بود. در این سال تولید مس ۴ درصد رشد می‌کند ولی نرخ رشد تولید مس تصفیه شده در دنیا  در سال ۲۰۱۹ به مرز ۱ درصد تقلیل خواهد یافت.

در سال ۲۰۱۷ میلادی ، تعداد زیادی از کارخانه های مس در دنیا به دلایل از پیش تعیین شده یا غیر قابل پیش بینی تعطیل شدند یا تولید خود را کاهش دادند. برخی به دلیل  مشکلات مالی از فعالیت باز ماندند و برخی به دلیل مشکلات تکنیکی و فنی برای مدتی تولید را متوقف کردند. نتیجه هر دو سیاست کاهش تولید مس  تصفیه شده در جهان بود.این مساله در کشورهای شیلی و ژاپن و امریکا بیش از دیگر کشورهای دنیا آسیب‌رسان بود زیرا این کشورها دارای معادن مس بسیار غنی هستند و بحران در صنعت مس این کشورها اثر بسیار مخربی روی بازار  جهانی بر جای گذاشت.

شیلی بزرگترین تولید کننده مس در دنیا

شیلی بزرگترین تولید کننده مس در دنیا است. این کشور در سال ۲۰۱۶ میلادی ۵.۵ میلیون تن مس تولید کرد. دومین کشور بزرگ تولید کننده مس در دنیا پرو است که توانست ۲.۳ میلیون تن مس را وارد بازار مصرف کند و چین در این رده بندی جایگاه سوم را به خود اختصاص داده است.این کشور در سال ۲۰۱۶ میلادی ۱.۷۴ میلیون تن مس را وارد بازار مصرف کرد که یک سوم میزان تولید شیلی است. اما اهمیت چین بیش از تولید مس در میزان مصرف ان است . چین یکی از بزرگترین و پرجمعیت‌ترین کشورهای دنیا است که به دلیل گذار به سمت صنعتی شدن، سرمایه گذاریهای زیادی در توسعه زیر ساختهای شهری و صنعتی انجام داده است. بزرگترین معادن مس دنیا در بزرگترین کشورهای تولید کننده مس در دنیا واقع شده است .

چین یکی از بزرگترین و اثرگذارترین کشورها در بازار مس است و انتظار می‌رود در سال های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹  میلادی هم نقش بزرگی  در تولید و فروش  مس در دنیا داشته باشد. سهم چین در بازار مس  دنیا غیر قابل اغماض است. آمار نشان می دهد با حذف این کشور از بازار مس دنیا، میزان تولید مس تصفیه شده در سال ۲۰۱۷ میلادی نه تنها رشد نداشت بلکه با کاهش ۲ درصدی همراه بود و اگر میزان تولید چین در سال ۲۰۱۸ میلادی را هم در نظر نگیریم مشاهده می کنیم که میزان تولید مس در دنیا رشد قابل توجهی نخواهد کرد.

آمار نشان می دهد شش معدن از مجموع۱۰ معدن بزرگ مس دنیا  در شیلی واقع شده است واین کشور تاثیر زیادی  دربازار مس جهان دارد.

 مصرف مس در جهان رشد می کند

مرکز بین‌المللی مطالعات مس پیش بینی می کند در سال ۲۰۱۸ میلادی مصرف تصفیه شده در دنیا ۳ درصد رشد کند و در سال ۲۰۱۹ میلادی هم میزان تقاضا با رشد ۲.۲ درصدی همراه باشد. انتظار می‌رود تقاضای مس در دنیا به صورت پایدار رشد کند که یک دلیل آن رشد  اقتصادی و توسعه صنعتی در دنیا است. توسعه جوامع مدرن و ارتقای سطح تکنولوژی در این جوامع تازه می تواند به عنوان یک عامل بسیار مهم برای رشد  تقاضای مس در دنیا معرفی شود.

توسعه زیرساختی در کشورهای بزرگی مانند چین و هند و تغییر روندهای جهانی به سمت  استفاده از منابع انرژی پاک تر  هم عامل دیگری است که رشد تقاضا برای مس  را به همراه می آورد. در مسیر تغییر نوع  انرژی مصرفی در  کشورهای مختلف است که تقاضا برای مس به عنوان یک ماده اولین مهم در صنعت برق  افزایش پیدا کرده است.

در بخش مصرف هم چین به عنوان یکی از مهمترین و اصلی  ترین کشورهای  فعال در صنعت مس است. انتظار می رود به دلیل سرمایه گذاری برای توسعه زیر ساختهای صنعتی در کشور چین،تقاضای مس در این کشور در سال ۲۰۱۸ میلادی ۳.۵ درصد و در سال ۲۰۱۹ میلادی ۲.۵ درصد رشد کند. انتظار می رود  تقاضا در کشورهای ژاپن و امریکا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا هم  رشد کند . البته در سال ۲۰۱۷ میلادی تقاضای مس در کشورهای خارج از اتحادیه اروپا با  نرخ ۰.۵ درصد رشد کرده بود  و انتظار  می رود در سال ۲۰۱۸ میلادی هم  تقاضا در کشورهای جهان به  استثنای کشور چین با نرخ ۲.۵ درصد رشد کند و در سال ۲۰۱۹ میلادی  این نرخ به مرز ۱.۹ درصد برسد.

آیا بازار در وضعیت تعادل خواهد بود؟

گروه بین المللی مطالعات مس پیش بینی می کند در سال ۲۰۱۸ میلادی بازار با مازادی ۴۰ هزار تنی روبرو  باشددر حالیکه در سال ۲۰۱۷ میلادی این بازار با کسری ۱۰۰ هزار تنی روبرو بودو همین مساله زمینه رابرای آغاز روند افزایشی قیمت مس در بازار جهانی فراهم کرد. این مازاد در بازار مس تصفیه شده مشاهده می شود. اما در سال ۲۰۱۹ میلادی بازار مس با کسری ۳۳۰ هزار تنی روبرو خواهد شد که می تواند روی قیمت این ماده اولیه ارزشمند در صنایع مختلف به خصوص صنعت برق دنیا اثر بگذارد.

مشاهده آمارهای تولید و مصرف مس در اولین ماه سال جاری نشان داد در اولین ماه سال جاری ۱.۹۱۲ میلیون تن مس در دنیا مصرف شد که نسبت به ژانویه سال قبل با افزایش ۵.۵ درصدی همراه بود.چین هم در این رشد مصرف نقش بسزایی داشت . در این ماه میزان مصرف مس در چین نسبت به اولین ماه سال قبل ۹ درصد رشد کرد در حالیکه تولید مس تصفیه شده در این کشور با افزایش ۸ درصدی  و واردات مس تصفیه شده به این کشور با افزایش ۶ درصدی روبرو بود. اما مصرف مس در کشورهای دیگر به استثنای کشور چین ۱.۹ درصد رشد کرد. در میان دیگر کشورهای مصرف کننده مس در دنیا ، میزان مصرف در کشورهای هند و ژاپن و اتحادیه اروپا با رشد همراه بود ولی مصرف مس تصفیه شده در کشورهای امریکا و کره جنوبی نسبت به سال قبل کمتر شد.

قیمت مس چقدر می شود

مرکز مطالعاتی ING پیش بینی می کند در سال ۲۰۱۸ میلادی متوسط قیمت هر تن مس در بازار جهانی برابر با ۶۸۰۰ دلار خواهد بود که ۹.۷ درصد بیشتر از متوسط قیمت ان در سال ۲۰۱۷ است.در این شرایط سرمایه گذاری در بازار مس از نظر اقتصادی به صرفه خواهد بود و به همین دلیل است که شمار زیادی از شرکتهای فعال در بازار مس دنیا سرمایه گذاریهای خود را در جهت تولید حجم بیشتری از مس برای بازار مصرف افزایش دادند.انتظار می رود تا انتهای دهه جاری میلادی قیمت هر تن مس در بازار مصرف به بیش از ۷۰۰۰ دلار برسد و این روند ادامه یابد. در صورتی که به دلیل هر تنشی در بازار عرضه یا هر عاملی در جهت افزایش تقاضا، کسری در بازار  بیشتر شود، افزایش قیمت مس در بازار جهانی شدت خواهد گرفت و فروش هر تن مس با قیمت بالغ بر ۷۴۰۰ دلار دور از انتظار نیست.

با افزایش قیمت مس در بازار جهانی ، کارگران این صنعت انتظار بالاتری برای دریافت دستمزدهای بیشتر خواهند داشت ولی این انتظار افزایش دستمزد را می توان  با انتظار افزایش سوداوری معدن داران یا سرمایه گذاران در این صنعت مقایسه کرد. انتظار می رود  درسال ۲۰۱۸ میلادی به تدریج روند افزایش دستمزد کارگران این صنعت اغاز شود در غیر این صورت اعتراضاتی  در کشورهای بزرگ از قبیل شیلی و اندونزی  اتفاق خواهد افتاد ولی شرکتهای تولید کننده مس هم به دلیل اینکه انتظار افزایش سوداوری دارند و این بازار را بازاری بسیار  خوب برای کسب درامد می دانند، با افزایش دستمزدها موافقت خواهند کرد تا کارشان به تاخیر نیافتد از این فضا بیشترین سود را کسب کنند.