ا

شکان نظام‌آبادی- چند صد متری که از اسکله کانتینری شهید کلانتری چابهار عبور کنید وارد ترمینال مسافربری مدرنی می‌شوید که تا همین چند وقت پیش در مسیر ایران به عمان فعالیت می‌کرد؛ ترمینالی که با بهترین وسایل و دستگاه‌ها تجهیز شده و می‌تواند درگاه عبور ایرانیان به شرق آسیا باشد‌. به گزارش رتبه آنلاین، با این وجود سکوت فضای ترمینال را فرا گرفته و حتی روی دستگاه‌ها پوشانده شده تا خاک نخورند‌. بیش از نه ماه از توقف خط مسافربری دریایی چابهار- مسقط می‌گذرد و ترمینال مدرن چابهار همچنان به دلیل «نبود جذابیت سرمایه‌گذاری» و «حمایت نکردن سازمان‌های مرتبط» خاک می‌خورد‌. این ترمینال در چهار ماه پایانی سال ۹۵ خط کشتیرانی مسافری چابهار ـ مسقط فعال شد که یک هفته در میان مسافران به این دو شهر تردد می‌کردند اما از فروردین‌ماه امسال فعالیت این خط متوقف شده است‌.

 

کارهای شده و نشده!

اداره بنادر و دریانوردی استان سیستان و بلوچستان در این خصوص اعتقاد داردکه، رسالت خود در احداث و توسعه زیرساخت‌های این ترمینال را انجام داده و حالا نوبت سایر سازمان‌هاست تا سهم خود را برای توسعه این ترمینال پرداخت کنند. آنها می‌گویند: «سازمان بنادر و دریانوردی هیچ درآمدی از گردشگری و سفرهای دریایی ندارد اما این زیرساخت‌ها را ایجاد کرده تا سازمان‌های مرتبط بتوانند از آن استفاده کنند‌.

ترمینال مسافربری چابهار با وجود ظرفیت بالای انتقال مسافر و دسترسی بی‌نظیر به آب‌های اقیانوسی همچنان در پیچ و خم یارانه و حمایت سازمان‌های دولتی گیر کرده است؛ سازمان‌هایی که در توسعه گردشگری منطقه دارای نقش حاکمیتی هستند و باید این نقش را انجام دهند‌. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، وزارت امور خارجه، گمرک، شرکت کشتیرانی و مرکز قرنطینه از جمله سازمان‌هایی هستند که باید زمینه فعالیت مجدد تردد مسافران از بندر چابهار را فراهم کنند‌.

معاون امور دریایی و بندری اداره کل بنادر و دریانوردی سیستان و بلوچستان در مورد نقش سازمان بنادر و دریانوردی در توسعه زیرساخت‌های مسافربری منطقه می‌گوید: «سازمان بنادر دین خود را به بخش گردشگری مسافربری ادا کرده است و اکنون ارگان‌های دیگر باید پای کار بیایند‌.» .

حسن ابراهیمی معتقد است که هزینه‌های راه‌اندازی ترمینال مسافربری چابهار بسیار بالا بوده و درعین حال برای سازمان بنادر و دریانوردی درآمدزایی نداشته است‌. او می‌گوید: «خوشبختانه بر اساس سیاست‌های مدیران عاملی که در سازمان بنادر وجود داشتند رویکرد به توسعه بنادر رویکردی کلان بوده است و برهمین اساس است که سازمان با هزینه کلانی که در این ترمینال متقبل شده به منافع و درآمدهای درازمدت کشور توجه کرده است‌.»

 

سهم نادیده سازمان‌های دولتی

معاون امور دریایی و بندری اداره کل بنادر و دریانوردی سیستان و بلوچستان در این باره می‌گوید که این سازمان هنوز هم برای توسعه این ترمینال هزینه پرداخت می‌کند و معتقد است که راه‌اندازی مجدد این خط دریایی منوط به کمک دیگر ارگان‌ها و سازمان‌های دخیل است‌.

به گفته او سازمان بنادر برای اماکن مسافربری که تاکنون توسعه یافته هزینه کلانی کرده و زیرساخت‌های لازم را ایجاد کرده است و پس از این سازمان‌های دیگر نیز برای توسعه بیشتر باید به میدان بیایند‌. او در این مورد می‌گوید: «برای استارت پروژه‌های زیرساختی بخش خصوصی حاضر به سرمایه‌گذاری نیست چرا که حاضر نیست بهای توسعه را بپردازد و این مساله هم امری طبیعی است‌. دولت باید بهای توسعه این مناطق را بپردازد و زمانی که این اتفاق افتاد می‌توان انتظار داشت که بخش خصوصی هم برای بهره‌برداری و و رونق بیشتر وارد میدان شود‌.» او معتقد است که در توسعه ترمینال مسافربری چابهار سازمان گردشگری، وزارت صنعت، معدن و تجارت، گمرک، مناطق آزاد و بسیاری از ارگان‌های دیگر سهم دارند که باید این سهم را ادا کنند‌. ابراهمی می‌گوید: «در گذشته توافقنامه‌ای برای تسهیل رفت و آمد در این ترمینال میان وزارت بازرگانی عمان و وزارت صنعت، معدن و تجارت ایران منعقد شده است اما وزارت صنعت عملا با ما ارتباطی ندارد و به همین دلیل ما به میدان آمدیم و تاسیسات را با وضعیت بودجه فعلی ایجاد کردیم‌.»

ابراهیمی نقش سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در اعطای مجوز به آژانس‌ها و شرکت‌های خدمات مسافری برای برگزاری تورهای دریایی را حائز اهمیت دانسته و می‌گوید:«وزارت امور خارجه نیز برای ایجاد دفاتر صدور روادید Arrival و ویزای توریستی در بندر شهید کلانتری اعلام آمادگی کرده است‌.»

امنیت تضمین شده ترمینال چابهار

یکی از مهم‌ترین مواردی که در ترمینال مدرن چابهار به چشم می‌خورد تجهیزات و زیرساخت‌های امنیتی است‌. تجهیزاتی که ابراهیمی در مورد آن می‌گوید: «بحث‌های امنیتی برای بخش مسافری جزو اولویت‌های اصلی است و بر همین اساس دستگاه‌های ایکس- ‌ری را با دردسر فراوان در یک فاصله زمانی بسیار کوتاه از آبادان تا اینجا منتقل کردیم‌. به دلیل اولویت‌هایی که سیاست‌گذاری‌های ملی در آن دخیل است این نقطه از مملکت در بخش حفاظت پیشران است‌. گارد بنادر ضابط قضایی در محدوده بنادر است و حفاظت و امنیت این منطقه به عهده آنهاست البته گمرک هم در گیت خروجی برای بحث‌های اقتصادی وجود دارد‌.»

علت توقف فعالیت خط

ابراهیمی در مورد دلایل توقف فعالیت‌های ترمینال چابهار پس از مدتی کوتاه می‌گوید: «تا فروردین‌ماه امسال با تلاش‌هایی که خودمان کردیم، فعالیت‌ها به صورت خودگردان انجام می‌شد. بر این اساس خطی را راه‌اندازی کردیم که تا آن زمان ادامه پیدا کرد و بعد از آن به دلیل اینکه شرکت زمرد بلوچستان نتوانست به فعالیت خود در این خط ادامه دهد ترمینال به حالت فعلی درآمد‌. شرکت زمرد بلوچستان با کشتی مدرن «هرمز» در این ترمینال خدمات ارائه می‌داد.

این کشتی با سرعت ۵۰ نات (گره) دریایی می‌توانست فاصله ۱۵۰ مایلی را ظرف سه تا سه ساعت و نیم از بندر مسقط به چابهار طی کند و خدمات بسیار عالی ارائه می‌داد‌. با این وجود زمانی که بخش خصوصی به میدان آمد با وجود انگیزش‌هایی که ایجاد کرده بودیم نتوانست باقی بماند. پس باید یارانه ایجاد می‌کردیم‌.

به گفته ابراهیمی، با وجود فراهم کردن تمام زیرساخت‌ها و امکانات مورد نیاز برای این پایانه مسافری هم‌اکنون فعالیت این پایانه از چند ماه پیش عدم توجیه اقتصادی برای شرکت‌های بخش خصوصی و عدم همراهی برخی دستگاه‌های دست‌اندرکار گردشگری و سفر دریایی متوقف شده است‌. او ادامه می‌دهد: «۲۰ نهاد و دستگاه اجرایی با موضوع گردشگری و حمل‌ونقل مسافر درگیر هستند و باید در این زمینه برای هرگونه فعالیت با هم همکاری کنند‌. در این صورت یک پایانه یا بندر باید فعالیت‌های اقتصادی خود را ادامه دهد‌. خط کشتیرانی مسافری چابهار-مسقط به صورت یک هفته در میان در فروردین امسال برقرار بود‌. به دلیل زیان بخش خصوصی ادامه برقراری این مسیر دریایی مسافری امکان‌پذیر نشد و یارانه دولتی نیز از سوی دستگاه‌های متولی برای توجیه‌پذیر شدن این کار پرداخت نشد‌.»

بسیاری از کشورها به بخش مسافربری دریایی یارانه می‌دهند

ابراهیمی معتقد است: «در بسیاری از کشورهای دیگر دولت‌‌ها یارانه‌های خاصی را برای توسعه حمل‌ونقل مسافری دریایی و گردشگری اختصاص می‌دهند. سازمان و دریانوردی بر این باور است در کنار فعالیت‌های بندری و دریایی باید سایر امکانات موردنیاز تامین شود. از سوی دیگر راه‌اندازی این پایانه بخشی از زیرساخت‌های گردشگری دریایی سواحل مکران محسوب می‌شود، اما کافی نیست‌.»

یارانه ۱ میلیارد تومانی سازمان بنادر

معاون امور دریایی و بندری اداره کل بنادر و دریانوردی سیستان و بلوچستان در مورد نحوه واگذاری خدمات ترمینال چابهار می‌گوید: «سازمان بنادر یک میلیارد تومان یارانه در این بخش پرداخت کرد تا بخش‌خصوصی در قالب مناقصه امکانات ترمینال را تحویل بگیرد اما ورود بخش خصوصی برای توسعه این ترمینال هنوز توجیه اقتصادی ندارد و لازمه آن این است که سازمان‌های دخیل دیگر هم به میدان بیایند‌.»

به گفته ابراهیمی سالن ترمینال حدود چهار هزار متر مربع وسعت دارد. این ترمینال به همراه فضای اطرافش (شامل پارکینگ و فضای سبز) به ده هزار مترمربع می‌رسد‌. این سالن شامل دو قسمت ترانزیت مربوط به ورود مسافر در اسکله پنج شهید کلانتری است‌. ظرفیت کل سالن ۶۰۰ نفر است که به صورت ۳۰۰ نفر همزمان با خروج و ورود درنظر گرفته شده است‌. خدمات سالن اصلی ترمینال به صورت همزمان انجام می‌شود و عملیات ورود و خروج دو ساعت طول می‌کشد‌. به‌طور کلی بالغ بر پنج میلیارد تومان غیر از کل زیرساخت ساختمان برای تجهیزات و امکانات ترمینال هزینه‌ شده است‌.